Column Tsjalling Buwalda december 2011

Column no 8, december 2011

Dit jaar hebben maar relatief weinig wegbeheerders zich aangemeld voor het zoutloket, bijna de helft minder dan vorig jaar. Vreemd. Of toch niet zo raar? Waar doet ons dat toch aan denken?

Maagden

Een witte Kerst. Willen we dat eigenlijk nog wel? De kosten voor de gemeente Zuidhorn liepen vorig jaar behoorlijk in de papieren herinnert u zich misschien nog.

Twee winters achtereen waren er in heel Nederland problemen met strooizout. Gemeentes hadden wel contracten afgesloten met Akzo-Nobel. Maar dat bedrijf kon uiteraard de totaal afgesproken hoeveelheid voor het winterseizoen niet op één dag leveren. En al helemaal niet, omdat alle contractanten dat op diezelfde dag wilden. Want ja, die sneeuw valt wel eens in meer gemeentes tegelijk. Gevolg: bij een aantal gemeentes was er op cruciale momenten geen strooizout meer. Dan krijg je situaties, zoals in Etten-Leur, waar de gemeente badzout begon te strooien.

Op een bepaald moment kreeg het zoutbedrijf in Harlingen, Frisia-Zout, toestemming om tijdelijk meer zout te winnen dan de milieuvergunning toestond. Dat was de aanleiding tot hevige protesten van de kant van mensen en instanties, die zich toch al ernstige zorgen maken over de bodemdaling bij Ameland als gevolg van die zoutwinning. Om dit probleem in de toekomst te voorkómen heeft Rijkswaterstaat vorig jaar de zoutloketten (weer) ingesteld. Dat betekent dat onder meer gemeenten en provincies hun zoutvoorraden beschikbaar moeten stellen voor gebieden in Nederland waar het strooizout het hardst nodig is. Het is duidelijk, dat die gemeentes en provincies daar zelf ook baat bij kunnen hebben. Aanmelden lijkt dus logisch.

Dit jaar was de uiterste aanmelddatum voor het zoutloket 15 november. Die datum werd verschoven naar 1 december, want het aantal aanmeldingen viel nogal tegen. Op 2 december bleek, dat slechts 176 wegbeheerders zich hadden aangemeld voor het zoutloket. Dat is bijna de helft minder dan vorig jaar, toen 325 wegbeheerders zich hadden opgegeven. Rijkswaterstaat brengt dit jaar zelf 160.000 ton in. Dat is toch behoorlijk, als je kijkt naar vorig jaar (90.000 ton). OK, in de winter van 2009/10 strooide Rijkswaterstaat 191.000 ton zout, maar dat was ook wel een uitzonderlijke winter (volgens “kenners”).

Hoe komt het dan dat zoveel gemeentes nu niet intekenen? En blijkbaar liever hun zoutvoorraad zelf regelen? Het lijken vooral de grote gemeentes te zijn, die blijkbaar zo redeneren. Die zijn kennelijk bang voor enkele kleine gemeentes, die hun zaakjes soms minder goed op orde hebben en die in dat geval dus zullen profiteren van of parasiteren op hun grote collega’s. De goeden zouden wel eens kunnen lijden onder de kwaden. Wantrouwen dus en dan werkt het niet. Of zit hier (ook)een wantrouwen van gemeentes jegens het Rijk achter?  Het vereist toch wel een grote berg fantasie om je zoiets voor te stellen lijkt me.

Overigens, dat gezamenlijke loket is natuurlijk goed. Maar de vrijblijvendheid niet. Een centrale aansturing, regie, controle is een voorwaarde. Oftewel: gezamenlijke uitvoering onder centraal bestuur. Waar hebben we dat meer gehoord? Inderdaad, dat zoutloket dat niet werkt is een mooi voorbeeld van de eurocrisis. Het Europese Noodfonds, het EFSF, werkt niet, zolang er wederzijds wantrouwen blijft. Het kan pas goed gaan functioneren als er voor wantrouwen geen aanleiding meer bestaat. Dus als voldaan wordt aan de voorwaarde van centrale aansturing, strakke regie en doeltreffende controle.

Waar hebben we dat nog meer gehoord? Inderdaad, de gelijkenis van Jezus over de vijf wijze en de vijf dwaze maagden is te mooi, om hier niet even te noemen. Duidelijk komt daarin naar voren, dat het wantrouwen jegens anderen die hun zaakjes niet voor elkaar hebben, al heel lang bestaat. Het verhaal, dat overigens geen oplossing voor dit probleem noemt, kunt u vinden in Mattheüs 25. Als u geen bijbel in huis heeft, kunt u terecht in de Online Bijbel, Nieuwe testament.

Leest u liever van papier? Gaat u naar de wintersport? In het nachtkastje van uw hotelkamer ligt vast wel een Nieuw Testament. Maar dan moet er wel sneeuw komen natuurlijk. In de Alpen zit men op dit moment te springen om een witte Kerst. Strooizout is daar van later zorg.

Tsjalling Buwalda

5 december 2011