CO2-opslag

Column no 7, augustus 2010.

Naar aanleiding van de oproep tot een voorlichtingsronde CO2-opslag in de Westerkwartiergemeentes "CO2-opslag". Organiseer een goede voorlichtingscampagne. Zorg voor open en onafhankelijke informatie. Betrek de inwoners actief bij de besluitvorming. Die oproep deed GroenLinks op 8 augustus j.l aan de colleges van B & W in het Westerkwartier. Aanleiding daarvoor is de brief van 27 april van de Ministers van Economische Zaken en van VROM aan de Gemeentebesturen en Provincies (in) Groningen, Friesland en Drenthe. Die oproep lijkt een vervolg op de motie, die GroenLinks op 11 januari indiende in de Raad van Zuidhorn en die werd verworpen. Die oproep gaat over het voornemen om CO2 in de bodem op te slaan. Ook gemeentes in het Westerkwartier zijn daarvoor in beeld. Wat wil GroenLinks nou weer met zo´n oproep? De Provincie heeft begin 2009 een vergunning verleend aan twee energiecentrales in de Eemsmond om CO2 op te slaan in lege gasvelden vanaf 2013. Zelfs de anders zeer kritische Natuur- en Milieufederatie Groningen legde zich toen bij die vergunning neer. Gas in de gasvelden bij Slochteren, Sebaldeburen, Boerakker en Eleveld werd pas na de oorlog ontdekt. Het heeft daar al die eeuwen veilig opgesloten gezeten. Die gasvelden willen ze nu met koolzuurgas weer vullen. Wat is daar mis mee? Het kan misschien verdere bodemdaling wel mooi voorkómen. Bovendien is de bevolkingsdichtheid hier in ´t Noorden toch heel wat geringer dan in Barendrecht en dan zijn de risico´s toch ook veel beperkter? En als je met die opslagdiscussie de bouw van een steenkolencentrale nog wilt tegenhouden, dan ben je toch gewoon te laat? Die discussie is geweest en die heeft GroenLinks verloren. Het alternatief zou trouwens een kerncentrale zijn. En dat wil GroenLinks toch helemaal niet? Nou dan. Wat moeten we dan nog met zo´n campagne? Tegen die verwijten van "niet in mijn achtertuin - gezeur?" en "gelopen race" is dacht ik wel iets in te brengen. Laat ik vier zaken noemen.

Noodzaak

Het hoeft geen betoog, dat die voorlichtingscampagne noodzakelijk is. Zie de discussie in Barendrecht. Er is veel onduidelijk ten aanzien van de locatie van ondergrondse opslag en transportleidingen en ten aanzien van de risico´s voor mens en milieu. En wat zijn de toekomstplannen voor dat gas in de grond? Besturen van provincies en gemeentes kunnen niet om de noodzaak heen om de burgers actief bij de besluitvorming over de opslag te betrekken.

Voorwaarden

Dan de opstelling van de Natuur-en Milieufederatie Groningen ten aanzien van de nieuwe centrales in de Eemsmonding. De N&M- federatie is voorstander van CO2-opslag als overgangsmaatregel. Maar stelt tevens, dat de nieuwe centrales de kosten van transport en opslag van het koolzuurgas moeten betalen. En dat tegelijkertijd investeringen in duurzame energie moeten plaatsvinden. Maar wat doet de provincie Groningen? De Provincie verleent de vergunningen aan twee energiecentrales die een enorme uitstoot van CO2 opleveren en vraagt daarbij ook honderden miljoenen euro´s van het Rijk en van de Europese Unie om die extra uitstoot van koolzuurgas af te vangen en op te slaan. En over investeringen tegelijkertijd in duurzame energie staat niets in het plan, dat de Provincie vorig jaar in Den Haag heeft ingediend.

Kosten

De kosten van transport en opslag van CO2 zijn zeer hoog. Als die door de gemeenschap moeten worden opgebracht, worden de kosten van een kolencentrale natuurlijk wel sterk vertekend in vergelijking met een centrale op duurzame energie. Daar komt nog bij dat de steenkoolprijs de laatste jaren heel sterk is opgelopen. Dat komt omdat landen als China en India, die grote exportlanden waren, bezig zijn met een enorme industrialisatie en nu hun steenkool zelf gebruiken en zelfs steenkool importeren. Daarmee is steenkool op de wereldmarkt schaarser en dus duurder geworden. Het kosten-batenanalyse van SEO (onderzoeksinstituut gelieerd aan de Universiteit van Amsterdam) dat deze maand verscheen, laat zien, dat de energievoorziening in Nederland in 2050 voor 100% duurzaam kan zijn en dat de investeringskosten daarvoor niet hoger zijn dan de kosten bij doorgaan met fossiele brandstoffen. Waar wachten we dan nog op?

Rolverdeling

Energie is net als drinkwater een van de basisvoorwaarden voor het functioneren van onze samenleving. Energiebedrijven zijn multinationals en die hebben vanouds hun strategische positie goed weten te verdedigen met bijvoorbeeld een zeer goed georganiseerde voorlichting en een uitgekiende lobby. Daarmee hebben ze bijvoorbeeld heel lang de grootschalige ontwikkeling van zonne-energie weten te ontmoedigen. Inmiddels heeft Nederland niet geaarzeld om de ideologie van de marktwerking zelfs los te laten op een basisvoorziening als onbezielde energie. De consequentie daarvan zou moeten zijn, dat de overheid extra alert is op de strategieen van de energiemultinationals. Vooral ook, omdat door de nieuwe energiebronnen (wind, zon, aardwarmte, biomassa) de energieproductie veel meer verspreid plaats vindt en dus een heel andere vorm van infrastructuur vergt. Maar de overheid blijft visieloos de grote energieproducenten en hun aanbevelingen en studies volgen. De overheid blijft kiezen voor een positie van onverantwoordelijke luiheid en strategie-afhankelijkheid en steekt de kop in het zand. De wereldbevolking is bezig om in hoog tempo de eigen leefomgeving uit te putten en te vernietigen. Op wereldschaal zijn sinds kort minimale afspraken gemaakt om die vernietiging enigszins af te remmen. En wij, als rijk land zien kans om te proberen om nog onder die minimale afspraken uit te kruipen. Nederland bungelt een beetje onderaan in het rijtje van 30 Europese landen, als het gaat om het percentage groene stroom in het totale energiegebruik. Het gemiddelde voor de EU was in 2007: 15,6%. Voor Nederland was dat toen 7,6%, maar ik las voor 2010 ook het cijfer 3%. Er is één lichtpuntje. De overheid loopt ook achteraan in eigen land. Allerlei particuliere en regionale initiatieven doemen overal op, ook in Zuidhorn. Het burgerinitiatief "Nederland krijgt nieuwe energie" heeft inmiddels meer dan 40.000 handtekeningen en kan worden ingediend. Op dit moment kan het rekenen op een meerderheid in de Tweede Kamer. Campagne? Jaeaeaeh!! Denk aan de voorwaarden! Help trekken aan die kop uit het zand. Uit de bodem!

Tsjalling Buwalda