Missie Afghanistan

Column no 1, januari 2011

Naar aanleiding van het instemmen van de Tweede Kamer fractie van Groenlinks met het zenden van een Nederlandse politietrainingsmissie naar Afghanistan, in de nacht van 27 op 28 januari 2011.

De aal

GroenLinks is de fuik diep binnengezwommen. De openingshoepel van die fuik bestaat uit twee delen. De ene helft is het verkiezingsprogramma van GroenLinks, dat op 18 april 2010 werd aangenomen. Daarin staat, dat Nederland politietrainers moet leveren aan de EU-opleidingsmissie in Afghanistan. De andere halve boog is de motie, die GroenLinks en D-66 samen indienden later in die maand. De motie riep de toen demissionaire regering op om de behoefte aan civiele politietraining en -opleiding in kaart te brengen. Eenmaal in de fuik, spartelde GroenLinks wild in het rond, met allerlei mitsen en maren, met talloze vragen en voorwaarden. Toen deze alle door het kabinet werden beantwoord en ingewilligd, kon GroenLinks alleen maar verder zwemmen, dieper de fuik in. Bij al die mitsen en maren hoorde ook de vraag, onder welke begrotingspost de uitgaven voor de missie nu precies geboekt moesten worden. Uiteraard, over die interessante boekhoudvraag ging het Nederlandse parlement uitvoerig en serieus discussieren. Maar de hoofdvraag waar het in feite om ging bleef daarbij onderbelicht. Namelijk de vraag: "Is deze missie in het belang van Afghanistan?" Of: "Helpt deze missie mee aan de ontwikkeling, aan de opbouw van Afghanistan?" In het regeerakkoord van het huidige kabinet staat: "Het ontwikkelingsbeleid wordt fundamenteel herzien en gemoderniseerd, waarbij het rapport "Minder pretentie, meer ambitie" van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid als leidraad dient." Welnu: In dat rapport (2010) komen de buitenlandse interventies in Irak en Afghanistan nogal uitvoerig en niet bepaald positief aan de orde. "De internationale gemeenschap is ook al een aantal jaren zonder groot succes in de weer om plannen en strategieen te formuleren voor "fixing the failed state of Afghanistan". Er is geen oog voor de realiteit van de bestaande institutionele structuren, culturen, tradities en herinneringen..."(blz 181) Eigenlijk zegt het rapport, dat een missie als deze niet voldoet aan de criteria voor het ontwikkelingsbeleid. De missie is dus geen hulp voor de opbouw van Afghanistan. Het kabinet trekt de juiste conclusie op grond van de eigen maatstaven. Maar GroenLinks ziet dat als een concessie aan het eigen standpunt, dat de missie niet als ontwikkelingshulp gezien kan worden. De fractie is blijkbaar van oordeel, dat deze missie niet een bijdrage levert aan de opbouw van Afghanistan, maar slechts gezien moet worden als een zet in het internationale machtsspel. Toch stemt de fractie vóór de missie. Wie kan dit nog volgen? Als je politiek bedrijft kun je dat doen vanuit twee tegengestelde grondhoudingen, zei Jolande Sap bij haar stemverklaring in de Kamer. Je kunt je laten leiden door cynisme of door idealisme. Dat klonk goed. Maar het lag in dit debat mijn inziens meer voor de hand om aan een ander begrippenpaar te denken. Namelijk aan de tegenstelling tussen naiviteit en realisme. Een realistische kijk op de politieke, de maatschappelijke, en de veiligheidssituatie, waarin Afghanistan en de provincie Kunduz zich bevinden. Een realistische kijk op de afstand tussen het eigen opereren en de denkbeelden bij de achterban, die tijdens de partijraad onlangs nog zo duidelijk naar voren waren gebracht. Een realistische kijk, waaraan de fractie van GroenLinks volkomen voorbijging. Van een realistische kijk op de situatie in Afghanistan hoeven we het kabinet evenmin te betichten, gezien de ongeloofwaardige toezeggingen, die onwaarschijnlijk snel uit de koker kwamen. Kennis is voldoende aanwezig in het kabinet. De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken is één van de auteurs van het WRR-rapport. Maar het gaat niet om kennis, maar om macht. Het gaat niet om personen (zoals het meisje Sahar), maar om hogere politiek. De afstand Den Haag - burger, die bij het aantreden van het kabinet Rutte verkleind zou worden, was nog nooit zo groot als bij deze discussie over Afghanistan. De aal zit diep in de fuik. Kan hij nog ontsnappen? Deze week gaat het spartelen, overal in het land, nog door. Kan zijn gladheid hem nog redden? Op zaterdag 5 februari wordt de fuik definitief geopend, door en voor de eigen achterban. En op 2 maart wordt de maaltijd voor alle kiezers opgediend. Alvast smakelijk eten!

Tsjalling Buwalda