Terugblik

04-04-2017 20:46:23 | Door Trof, Kasper

Column 3 – 2017 Tsjalling Buwalda

Enkele herinneringen uit de begintijd van GroenLinks Zuidhorn. Een iets omgewerkt verhaal, gehouden op de Algemene Ledenvergadering van GroenLinks Zuidhorn op 28 maart 201. Dat was de laatste alv voor de fusie met de andere afdelingen van GroenLinks in het Westerkwartier.  (zie ook de bijlage bij “Terugblik”, column 3-a)

GroenLinks Zuidhorn  wordt in 1988 opgericht. Zuidhorn in 1988. Wat moeten we ons daarbij voorstellen? Laten we even kijken naar samenstelling van de vier raden van de kleine gemeentes, die in 1990 de gemeente Zuidhorn zouden vormen: Zuidhorn, Grijpskerk, Oldehove en Aduard. Het totaal aantal raadsleden in die vier gemeentes bedraagt 42.  Daarvan behoren 22 raadsleden tot het CDA + het GPV (voorloper van de CU), meer dan de helft dus.

Blaken deze gemeentes van vernieuwingsdrift? Dat lijkt niet helemaal het geval te zijn. Ook bestaat er een flinke dosis weerstand tegen de herindeling, de fusie van 1990. Maar geldt dat dan ook van de toenmalige kleine gemeente Zuidhorn? Zuidhorn heeft inderdaad enorme injecties van buiten gehad.  Het aantal inwoners in het dorp Zuidhorn neemt vooral tussen 1970 en 1980 enorm toe.  Brengen die nieuwe inwoners nieuwe culturele en politieke impulsen vanuit de zestiger- en zeventiger jaren met zich mee? Het antwoord is: “Nee”.  Het blijkt, dat vooral mensen van een behoudende  signatuur zich in Zuidhorn komen vestigen. Een citaat uit het welzijnsrapport, dat een beeld geeft van sociaal-cultureel Zuidhorn in 1980:  “De inwoners van Zuidhorn  kunnen als geheel getypeerd worden als een bevolking, waarin het rechtse, kerkelijke element overheersend is”

Maar als we goed kijken, dan zijn er toch wat splintertjes zichtbaar van PPR, PSP, EVP. Geen communisten aan deze kant van Groningen. Op landelijk niveau probeert men die splinters bij elkaar te vegen  onder één vlag: de vlag van GroenLinks. In de Provinciale Staten van Groningen zit één lid van de PPR, dat al met die vlag zwaait. Ja zeker: Klaas-Wybo van der Hoek. En in Noordhorn woont een PPR-lid, dat zich daarvoor enorm inzet. Hij heeft een dorpsgenoot van de PSP ontmoet, die eventueel wel voor dat GroenLinks in wording in de nieuwe raad van de nieuwe gemeente zitting wil nemen. Dus roepen beide heren, Henk Hammenga en Anton Barske,  in 1988 een paar mensen persoonlijk op voor een vergadering met als voornaamste agendapunt  de oprichting van een afdeling GroenLinks.  Mijn vrouw en ik kregen ook een uitnodiging. We stonden geloof ik op een verzendlijst van een blaadje van de PPR.  Moesten we gaan? Wilden we gaan?

Ik herinner me een langgerekte tafel in een klein zaaltje zonder ramen in Balk. Totaal 15, 20 mensen. Iedereen was vóór de oprichting van GL in Zuidhorn.  Behalve mijn vrouw en ik. Onze vragen: Is het  niet belangrijk  om in dit rechtse bolwerk de tegenkrachten te bundelen?  Is een afsplitsing van GroenLinks wel verantwoord? Maar de afdeling  GLZuidhorn  kwam er, met een eigen lijst voor de gemeenteraadsverkiezing. En Anton Barske kwam in 1990 in de Raad van Zuidhorn

Ergens in de zomer van 1994. Ik krijg een telefoontje van de voorzitter van Dorpsbelangen Oldehove.

Hij maakt zich zorgen. De vorming van een college duurde nu al twee maanden en intussen wordt de gemeente niet bestuurd! Hij merkt dat in Oldehove. Of we daar niet eens wat aan moesten gaan doen.  Ik was toen voorzitter van de afdeling. Op basis van de zetelverdeling van 1994 zouden CDA (4 zetels), GPV (4 zetels) en PvdA (3 zetels, in totaal 11 van de 17 raadsleden) een wethouder moeten leveren.  Maar Ton van Oven werd door de eigen partij, de PvdA,  gewipt.  Ik had Ton leren kennen als een zeer aimabel bestuurder en het speet me erg, dat hij moest opstappen. En een heel klein beetje verzoende me dat met het bestaan van GLZ, want zo omgaan met personen als bij de PvdA, dat was toch echt beneden peil vond ik.

De VVD had ook 3 zetels. Maar de VVD kwam met Arend Kok als wethouders kandidaat. Arend Kok was kritisch, vasthoudend  en bepaald geen man die zich gemakkelijk liet overtuigen. Riekus Hielema, de beoogde wethouder voor het CDA, kende hem uit de raad van Grijpskerk en weigerde om met hem in een college samen te werken. D-66 dan? Die hadden 2 zetels. Maar D-66 kwam voor het eerst in de raad en de mensen hadden geen enkele ervaring. Er werd gedubd en gedubd door CDA en GPV, met de kandidaten Rikus Hielema en Joop Alsema., samen 8 van de 17 zetels.  Kort na dat telefoontje uit Oldehove belde Anton. Hij was gepolst als wethouder.  Hij wilde weten hoe het afdelingsbestuur daar tegenover stond. Het was duidelijk, Anton had er enorm veel zin in.  Het was ook duidelijk, dat dit voor GLZ nou niet erg gunstig was.  Bovendien kwam Anton uit de PSP en rood was hij genoeg. Maar groen?

Maar groen licht kreeg Anton wel.  Een dag of wat later moest ik naar het gemeentehuis. Waarvoor? Ik moest iets tekenen, zei Anton. Nu was ik op het gemeentehuis niet helemaal vreemd. In 1992 was Vluchtelingenwerk Zuidhorn opgericht en als voorzitter had ik direct vrij veel te maken met wethouder van Oven, hoofd Sociale Zaken Jur Kruizinga en in mindere mate ook met burgemeester Klaassen. Maar politiek was ik een stukje onbenul.  Dus niet gebukt onder de last van die politieke bagage stapte ik opgewekt met Anton een vergaderzaaltje in het gemeentehuis binnen. Daar liepen wat belangrijke figuren bedrijvig rond. Ik kreeg een A-4tje onder de neus geduwd.  Kon ik daarmee instemmen? Dan mocht ik tekenen.  Dit perfectionistje  wilde de tekst toch nog wel even doornemen. Ik zag prachtige kreten over een verantwoord bestuur, allemaal open deuren. Wat wilde men hiermee ,vroeg ik naïef? OK, moest ik tekenen, dan tekende ik.  - Inderdaad het verschil met het bestuursakkoord van 2014, de manier waarop dat tot stand kwam en waarop dat werd gehanteerd, kon nauwelijks groter zijn -

Kort daarna vond de installatie van het nieuwe college plaats. Tenminste…  Een stampvolle raadszaal in het oude Raadhuis. Ik zat ergens in een hoekje op de grond. De VVD  speelde woedend te zijn, dat Arend Kok was gepasseerd. Dus diende Joop Boertjens een motie van wantrouwen in. Dat werd spannend. Dat zou betekenen dat PvdA (3) + VVD (3) + D-66 (2) = 8 stemmen vóór de motie en  9 stemmen  tegen zouden stemmen. Alleen, Koos Wiersma van het CDA was er niet. Daarom schorste burgemeester Klaassen de vergadering en werd Koos gebeld om onmiddellijk naar het gemeentehuis te komen. Maar wie er kwam, geen Koos. Er was trouwens ook geen cm plaats voor hem over. De temperatuur  steeg. Belangrijke mensen voerden  belangrijke gesprekken. De druk op de burgemeester om de vergadering te heropenen nam toe.  Deze zwichtte tenslotte en de motie werd in stemming gebracht.  De spanning liep hoog op. De uitslag van de stemming werd bekend gemaakt: 8 tegen 8. De burgemeester: “De stemmen staken. Daarmee is de motie verworpen”.

Ik herinner me nog het gezicht van Joop Boertjens. Hij was een collega geweest bij de bijscholing van leraren aardrijkskunde en was inmiddels een echte vergadertijger geworden in de landbouwwereld. Aanvankelijk glorieerde hij, toen de motie instemming werd gebracht zonder Koos Wiersma. Maar nu keek hij teleurgesteld, ontredderd, bijna ontgoocheld.  Na deze titanenstrijd was de overwinning behaald: de  eerste wethouder van Groen Links in de gemeenteraad, misschien wel de eerste in het land.

De wethouders hadden dus meegestemd. Zij maakten toen nog deel uit van de Raad – het dualisme kwam pas in 2002 –.  We hadden toen het systeem van raadscommissies. Elke maandagavond vergaderde één van de drie commissies, met de vierde maandag de raadsvergadering als afsluiting. Moest Anton al die commissies ook doen?  Nee, steunfractieleden konden ook commissielid worden, mits ze op de kieslijst hadden gestaan. En zo gingen Hilly Tjabringa en Reinder  van Til resp de commies Sociale Zaken en Ruimtelijke ordening  doen.  Hilly werd gecoacht, Reinder veel minder voor zover ik weet. Reinder was een intelligente jongen, maar men vond hem  toch een wat vreemde vogel.  Er werden steeds meer vragen gesteld over zijn optreden. Tenslotte werd ik, tegen mijn zin, lid van de commissie Ruimtelijke ordening. In de commissies werd  vooral inhoudelijk gediscussieerd en overlegd. Ik heb dat als veel zinvoller ervaren, dan wat ik later in de Raad meemaakte, waar veel minder naar elkaar werd geluisterd. Ik vind het nog altijd jammer, dat de commissies in 2002 werden afgeschaft.

 

Anton werd in 1998 weer als wethouder afgedankt.  Riekus Hielema en Joop Alsema vonden 9 tegen 8, toch een te wankele basis voor het College.  Anton slikte zijn verlies sportief, maar was ook bijzonder blij met zijn benoeming tot burgemeester van Fort Montfort in 2000. Via Stein kwam hij in 2013 in Gorcum terecht, waar hij zich in 2015 als burgemeester terugtrok. Ongetwijfeld om zich voor te bereiden op de vervanging van Bert Swart in Zuidhorn tot 2019.

Nog even terug naar het begin. Met één oog op de nabije toekomst.  In 1988 werd GL hier opgericht, maar de naam van de afdeling was: GroenLinks Zuidhorn-Grootegast. Waarom stond Grootegast daarbij? Omdat dat scheelde in de bijdrage van GroenLinks Landelijk, volgens Henk Hammenga.  Maar toen er later af en toe sprake was van een aparte kieslijst in Grootegast kwam Henk met een gedegen Sociologische beschouwing  van 7 dicht beschreven kantjes, waarin hij vaststelde, dat het totaal onverantwoord was om in Grootegast met een eigen lijst uit te komen. Inmiddels kende Henk de gemeente Grootegast ook van binnen, want hij had zich inmiddels gevestigd aan de Zandumerweg in Oldekerk.

Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan. Eerst meldde zich iemand, die ik kende uit het vluchtelingenwerk in het AZC in Grootegast. Een charismatische persoonlijkheid, een man van gezag. Hij overleed echter plotseling. Daarna kwam Jan Wessels. Hij had slechts een kleine achterban. Er waren twee opties: Jan zou opereren onder het bestuur van de afdeling Zuidhorn - Grootegast , of onder een nieuwe afdeling Grootegast. Ik was in die tijd weer eens voorzitter en heb  er toen sterk op aan gedrongen, dat er een aparte afdeling Grootegast zou komen, die de eigen kar zou trekken. Uiteraard verklaarde  de afdeling Zuidhorn zich graag bereid om de hulp te bieden, waarom de jonge afdeling zou vragen. Draaien we dat besluit  nu, bij de komende herindeling  weer terug?

Dat brengt me bij enkele slotopmerkingen. We gaan naar een grote gemeente, met meer gespecialiseerde en deskundiger ambtenaren en met een grotere bestuurskracht, die meer op afstand opereert. Dat vraagt om sterker tegenspel uit de Raad en dus om meer efficiency en meer mogelijkheden om taken te verdelen bij het raadswerk. GLZuidhorn heeft altijd een sterke GL-fractie in  de Zuidhornse  Raad gehad. Maar de voeding en ondersteuning uit de afdeling was vaak zwak en  heeft te veel gedreven op enkele personen.  Continuïteit was te vaak een heikel punt. Mede daarom kom ik met drie aanbevelingen, in lijn met de afspraken bij de agendapunten  4 en 6 van vanavond:

1.       Investeer meer dan tot nu toe in communicatie met de bevolking.

2.       Investeer meer dan tot nu toe in werving , scholing en blijvende motivatie van nieuwe mensen.
Het is nu het geëigende moment om dat goed op te zetten en te organiseren

3.       Werk zoveel mogelijk samen met andere, in veel opzichten gelijk gezinde partijen.  Bij de verkiezingen en in de raad. Goede samenwerking is beter dan profilering.

 

Zuidhorn, 28-3-2017