Vluchtelingenwerk 25 jaar

18-07-2017 23:45:51 | Door Trof, Kasper

Column 6 – 2017 Tsjalling Buwalda

In Juni 1992, nu 25 jaar geleden, tekenden we de stichtingsacte van de Stichting Vluchtelingenwerk Zuidhorn.

Nederland heeft vluchtelingen onderdak geboden zolang het bestaat. Je kunt ook zeggen: De bevolking van Nederland werd eeuwenlang verrijkt met vluchtelingen, die hier een veilige plek vonden en zich hier verder konden ontplooien. Dat ging na de Tweede Wereldoorlog ook gewoon door. Zo kennen we de Hongaarse vluchtelingen in 1956/57, de Vietnamese bootvluchtelingen vanaf 1979 en de Tamils vanaf 1984. Wellicht kwamen ze ook naar onze dorpen, maar veel ruchtbaarheid kreeg hun komst niet. In 1988 kwamen twee Iraanse jonge gezinnen in Grijpskerk en Noordhorn te wonen. Ze werden liefdevol en spontaan opgevangen door vrijwilligers en de kinderen gingen al gauw naar school.

De Iraanse groep, waartoe ook Kader Abdolah hoorde, werd spoedig gevolgd door asielzoekers uit andere landen. Op landelijk niveau was het aantal asielaanvragen in 1990 opgelopen tot 21.000. (1991: 21.000, 1994: 52.000). Vooral door psychische problemen bij asielzoekers zagen wij als amateurs/vrijwilligers spoedig de noodzaak in van deskundige ondersteuning. Daarom vormden we een Stichting, zodat we een coördinator konden aanstellen. En waardoor we, als plaatselijke Werkgroep Vluchtelingenwerk, toegang kregen tot alle faciliteiten en deskundigheid die Vluchtelingenwerk Nederland (Amsterdam) inmiddels te bieden had.

Op landelijk niveau begon de zaak intussen behoorlijk uit de hand te lopen. Asielzoekers werden opgevangen in AZC’s , die in aantal en omvang steeds verder toenamen. En de afhandeling van de asielaanvragen liep eindeloos achter. Op een bepaald moment zaten 80.000 asielzoekers opgehokt in AZC’s te wachten op de afhandeling van hun asielverzoek. Tot in april 2001 de nieuwe vreemdelingenwet in werking trad. Nieuwe asiel aanvragen konden daardoor veel sneller worden afgehandeld. Maar helaas bleven de oude aanvragen gewoon onbehandeld liggen. In onze gemeente hadden we te maken met vijf adressen, waarop 11 volwassenen en 11 kinderen al jaren zaten te wachten op duidelijkheid.

Minister Verdonk (2002 – 2006) wilde die wel geven. Zij begon in 2004 met het Terugkeerproject, uitgevoerd via het Vertrekcentrum in Ter Apel. Het was een zwarte periode, voor deze mensen en voor hun begeleiders.

Gelukkig kwam het kabinet Balkenende op 30 juni 2006 ten val. Inderdaad door het beleid van minister Verdonk (in de zaak Hirsi Ali). Op 22 november kwamen de nieuwe verkiezingen. Vóór het kerstreces van 2006 kwam de nieuwe Kamer op 30 november nog bijeen. Gelijk diende Wouter Bos namens de hele oppositie een motie in voor een Generaal Pardon voor al die mensen die nog onder de oude vreemdelingenwet vielen. Dat waren toen ongeveer 27.000 mensen. De motie werd aangenomen met 75 tegen 74 stemmen. Het Generaal Pardon ging in op 15 juni 2007. Op 18 december 2007 organiseerde de gemeente Zuidhorn in het gemeentehuis een feestelijke bijeenkomst om de inwoners van Zuidhorn, die toen na tien jaar en langer, eindelijk konden beginnen aan een nieuwe start in hun leven.

En hoe is de situatie nu, bij het huidige politiek klimaat? Ik beperk me tot drie opmerkingen.

Eerst over de raadsels van Publieke Opinie en Schaalniveau. De politiek - Rijksniveau - praat over aantallen van bijvoorbeeld 20.000 asielzoekers per jaar. De politiek – Lokaal niveau – ziet een mens, een vluchteling, die doodsangst heeft gekend, die wreedheden heeft gezien en ondergaan en die eindelijk hier veilig terecht is gekomen. En die nog vol angstige spanning zit over zijn familie. Ofte wel: Den Haag ziet 20.000 asielzoekers. De Gemeente ziet 1 asielzoeker x 20.000 . Of x 10.000 of minder. Want onder die vluchtelingen zitten ook gezinnen, met kinderen. Dat verschil vind je terug in de partijpolitiek. De VVD is tegen een bed-bad- en brood regeling. Maar de VVD-burgemeester voert een beleid, waardoor de uitgeprocedeerde asielzoeker en zijn gezin niet op straat hoeft te leven.

Een tweede opmerking gaat over werk. Vanaf het begin heb ik me verbaasd, om niet te zeggen geërgerd aan het feit, dat asielzoekers niet mochten werken. Dat betekende bijvoorbeeld, dat volwassen mannen de hele dag mochten rondhangen in een gehorig AZC. Geen beweging, geen afleiding van de vreselijke beelden in hun hoofd uit het verleden, geen dagelijkse doelen. Wel onzekerheid, wel piekeren, wel hand ophouden , wel wegebben van het gevoel van eigenwaarde, wel verlies van vaardigheden en kennis van het beroep, dat ze hadden uitgeoefend in het land van herkomst, waardoor de afstand tot de arbeidsmarkt met de maand groter werd. En als ze dan later als statushouder een huis kregen in een gemeente werden ze weer geïsoleerd vervoerd in een busje naar de Nederlandse les. Dat leren van het Nederlands ging niet, naast het werk, maar in plaats van werk, zonder het dagelijkse contact met Nederlanders op het werk, in het openbaar vervoer. Hoe kun je dan nog integratie verwachten? Gelukkig kijkt het beleid nu anders aan tegen werk door vluchtelingen. De Participatiewet stimuleert de gemeente om ook statushouders zo snel mogelijk aan het werk te krijgen. Op de resultaten moeten we nog wel even wachten, zegt het Sociaal-Cultureel Planbureau.

Dat brengt mij bij opmerking drie, over de komende fusie van de vier gemeenten.  Vluchtelingenwerk heeft in de gemeente Zuidhorn vanaf het begin alle medewerking gehad, zowel van het College als van de ambtenaren. Ook konden we eigenlijk altijd over voldoende vrijwilligers beschikken. Die zelfde gunstige situatie doet zich minder voor in Marum en Grootegast. Integratie van statushouders wordt bevorderd door betrokken en deskundige ambtenaren, die allerlei detailwerk kunnen delegeren aan vrijwilligers van “Welzijn” en van Vluchtelingenwerk. Om die verschillende detailtaken goed op elkaar af te stemmen heb je een coördinator nodig die moet zorgen, dat al dat vrijwilligerswerk in goede banen wordt geleid. Daarvoor moet een gemeente contracten sluiten met bijvoorbeeld Vluchtelingenwerk Noord voor voldoende deskundigheid en coördinatie uren. Ik hoop, dat de nieuwe gemeente Westerkwartier van die noodzaak net zo doordrongen is, als de huidige gemeente Zuidhorn.

Zuidhorn, 18-7-2017